Vestia scenario ook in zorg mogelijk

De zorgsector wordt niet in de discussie betrokken, maar dat is onterecht: ook zorginstellingen kunnen in een soortgelijke positie terecht komen.

Kleine lettertjes

De kwalificaties in de (niet-financiele) pers over de oorzaak van Vestia’s problemen werd gezocht in ‘speculatieve beleggingen’ en ‘gokken op de beurs’. Dit is hoogstwaarschijnlijk onterecht. Vestia heeft financiering aangetrokken en heeft zijn renterisico terecht af willen dekken met derivaten. Dat in de kleine lettertjes van de overeenkomst het opeisen van bijstortingen voorkwam is blijkbaar over het hoofd gezien, en de consequenties daarvan zijn groot. Het bestuur wisselt, de zelfstandigheid van Vestia staat wellicht zelfs ter discussie.

Renterisco afdekken is verstandig

Kan zoiets in de zorgsector ook gebeuren? Er zijn veel parallellen. Ook zorginstellingen hebben financiering nodig, en verstandige zorginstellingen willen ook hun renterisico afdekken. Immers, zorginstellingen hebben geen verstand van renteontwikkelingen, en de impact van een snel stijgende rente op de leningen kan groot zijn op de exploitatie. Waar vroeger nog wel leningen met een vaste rente werden aangeboden zijn die op dit moment eigenlijk niet meer te krijgen.

De banken bieden wel een lening met variabele rente aan, die in combinatie met een renteswap een vergelijkbaar product oplevert. De bank die beide aanbiedt kan dit risico ook wegzetten op de geldmarkt, zodat bij een lage rentestand de waarde van de goedkope variabele lening de negatieve waarde van de renteswap compenseert, en andersom.

Shoppen geeft onvermoede risico’s

Interessant wordt het wanneer de zorginstelling gaat shoppen bij meerdere aanbieders en de lening bij bank A afsluit en de swap bij bank B. Opeens compenseren de waardeverschillen elkaar niet meer, en de bank met de swap die onder water staat wil terecht zekerheid van de zorginstelling, met bijstorten als gevolg.

Is dit te voorkomen? Natuurlijk. Het onderhandelt al makkelijker over de bijstortingsclausule wanneer beide producten bij dezelfde bank worden afgenomen. Maar vooral is het zaak om bij afsluiten van de swap de risico’s in beeld te hebben en deze in overleg met de bank eruit te onderhandelen. En ook achteraf is er vaak nog wel een mouw te passen aan een geconstateerde exposure, al is het dan kostbaarder.

De RvT moet aan de slag

De investeringsomvang in de zorgsector is in het algemeen kleiner dan die in coöperatieland, ook in verhouding tot de omzet. Dat betekent dat de omvang van bijstortingen kleiner en beter te behappen zullen zijn voor zorginstellingen. Desondanks is het niet uitgesloten dat er zorginstellingen zijn die bij nader inzien onvermoede risico’s in hun veilig geachte financiering hebben zitten. Risico’s waarop de gemiddelde RvT niet altijd zicht heeft, en risico’s die forse impact kunnen hebben. Misschien een idee om de overeenkomsten met de bank er nog eens op na te lopen?

Barend van Lieshout is adviseur voor de zorg bij Rebel