Sterfte in ziekenhuis vaak meten

We hebben toch al de AD Ziekenhuis top 100 of Elseviers Beste Ziekenhuizen? De vraag is dus: wat heeft de patiënt nu echt aan deze nieuwe indicator voor de veiligheid en kwaliteit in de Nederlandse ziekenhuizen?

Onder het mom van trans­parantie en marktwerking zijn er in vijf jaar tijd honderden prestatie-indicatoren bepaald waarop ziekenhuizen beoordeeld worden door de Inspectie voor de Gezondheidszorg en verzekeraars. Toch is de Hospital Standardized Mortality Ratio (HSMR) anders. Sterfte­cijfers liggen gevoelig. Dit gaat niet over normen of voorwaarden van verantwoorde zorg maar over de uitkomst van de zorg, in dit geval een negatieve uitkomst. Iedereen weet wat sterfte inhoudt.

De HSMR is ook anders omdat deze kwaliteitsmaat wordt gecorrigeerd voor de ‘ziektelast’ van de patiënten in het ziekenhuis. Een ziekenhuis dat meer ernstig zieke patiënten opneemt, wordt daarvoor dus gecompenseerd in de ­HSMR-score.

Landelijke opnameregistratie

Nog een verschil: de HSMR wordt berekend aan de hand van gegevens uit een landelijke opnameregistratie waar vrijwel ieder ziekenhuis aan meedoet. Dit in tegenstelling tot prestatie-indicatoren, die veelal worden gebaseerd op opgaven door het ziekenhuis zelf. Kritiek op de HSMR is er ook. De gegevens uit deze opname­registratie zouden onbetrouwbaar zijn. Dat is inderdaad voor sommige ziekenhuizen het geval. Maar het gaat om elementaire en soms vitale gegevens over patiënten. Is het niet een taak van het ziekenhuis om deze basale informatie goed vast te leggen?

De HSMR is niet nieuw. Wij berekenen al sinds 2006 de HSMR en andere gestandaardiseerde uitkomstmaten, intussen voor zo’n 30 ziekenhuizen. Deze ziekenhuizen kunnen hun HMSR maandelijks op de voet volgen en zo nodig maatregelen treffen. Dit is de enige juiste toepassing van de HSMR: continue monitoring van een aantal belangrijke uitkomstmaten zoals de sterfte in het ziekenhuis. Want wat heeft de kiezende patiënt aan een HSMR-score over het jaar 2010 als deze betrekking heeft op de zorg die meer dan een jaar geleden geleverd is?

Early warning

Als in een ziekenhuis in begin 2010 een verhoogde sterfte werd gemeten, is dit intussen 22 maanden geleden. We mogen hopen dat het ziekenhuis hiervan op de hoogte was en maatregelen heeft genomen. Zonder een maandelijkse veiligheidsmonitor heeft zo’n indicator geen relevantie voor de veiligheid, want bij veiligheid hoort ook tijdig ingrijpen als het verkeerd gaat. Dat noemen de Engelsen ‘early warning’. Kortom ieder ziekenhuis zou zijn uitkomsten en risico’s niet jaarlijks en achteraf, maar continu moeten monitoren en waar nodig ingrijpen. Dat is ieder ziekenhuis aan zijn huidige en toekomstige ­patiënten verplicht.

André van der Veen is directeur bij De Praktijk Index.