Kartelwaakhond bijt alleen zorgaanbieder

De NMa treedt met harde hand op in de zorgsector. Miljoenenboetes voor ondernemingen aangevuld met persoonlijke boetes voor hun leidinggevenden. De tijd van transitiecoulance van de NMa is definitief voorbij.

Opvallend is dat boetes tot op heden uitsluitend zorgaanbieders treffen en zorgverzekeraars vrijuit gaan. Ze lijken bijna rugdekking van de NMa en Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) te krijgen. De NMa staat immers een gezamenlijk preferentiebeleid van zorgverzekeraars toe, evenals de melding van Zorgverzekeraars Nederland dat de in het Bestuurlijk hoofdlijnenakkoord 2012-2015 overeengekomen groei aan zorg van 2,5% in 2012 reeds is opgemaakt.

De NZa zette haar aanmerkelijke marktmachtbevoegdheid uitsluitend in tegen een zorgaanbieder, Apotheek Van Dalen, naar aanleiding van een klacht van een zorgverzekeraar, terwijl klachten van zorgaanbieders over zorgverzekeraars consequent door NMa en NZa zijn afgewezen.

Verschil in rol

Waar zit het verschil in? De NMa en de NZa dichten de zorgverzekeraars — in navolging van de politiek — een regierol toe. Zij moeten de sleutel vormen tot goede en betaalbare zorg. De zorgverzekeraars moeten in beginsel bij specialisatie en concentratie het voortouw nemen en moeten dit realiseren. Vanwege deze regierol blijven zorgverzekeraars gemakkelijker dan zorgaanbieders binnen de kaders van het (sectorspecifieke) mededingingsrecht.

De autoriteiten focussen daarom op zorgaanbieders. Zorgaanbieders die willen specialiseren en/of concentreren moeten zich bewust zijn van deze focus en de regierol van de zorgverzekeraar. Van hen wordt verwacht dat zij op grond van goede prestaties, innovaties en service strijden om de gunst van de zorgverzekeraar. Zij moeten voorzichtig zijn met eigenhandig maken van specialisatieafspraken die de concurrentie kunnen beperken.

Veel vormen van specialisatie en concentratie zijn echter nog altijd zonder tussenkomst van de zorgverzekeraar mogelijk, als ze tenminste op de juiste wijze worden vormgegeven en uitgevoerd. Te denken valt aan fusies, overnames, joint ventures en samenwerking met behoud van zelfstandigheid. Alertheid is wel geboden, dat maken de recente boetes voor zorgaanbieders duidelijk.

Marc Ph.M. Wiggers is advocaat bij Loyens & Loeff nv en is verbonden aan de Radboud Universiteit Nijmegen als buitenpromovendus.