Preventie bij risicogroepen goudmijntje

Hierdoor neemt het aantal chronisch zieken toe en stijgen de zorgkosten. Het wordt tijd dat preventie weer hoog op de politieke agenda komt te staan. Een jaarlijkse gezondheidscheck-up voor risicogroepen voorkomt veel ziekten. Het zou de overheid in de toekomst miljarden euro’s schelen.

Zorgkosten chronisch zieken tweeënhalf keer zo hoog

Onlangs becijferde het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu dat ruim een kwart van de Nederlandse bevolking aan één of meer chronische ziekten lijdt. Dat komt neer op 4,5 miljoen personen. Onder 65-plussers heeft zelfs meer dan de helft een chronische ziekte. De verwachting is dat er in de toekomst een toename zal zijn van patiënten met chronische aandoeningen zoals hart- en vaatziekten, diabetes en longziekten.

Uit een analyse van onderzoeksbureau Vektis blijkt dat de zorgkosten voor chronisch zieken ruim tweeënhalf keer zo hoog zijn als de gemiddelde zorgkosten in Nederland. Nog steeds stijgen de zorgkosten ieder jaar aanzienlijk. In 2010 werd volgens het CBS bijna € 88 mrd uitgegeven aan gezondheids- en welzijnszorg. Dat is 3,6% meer dan in 2009. De jaren ervoor lag de groei hoger, in 2008 zelfs 7%.

Ondanks deze cijfers doet het kabinet weinig om meer chronisch zieken te voorkomen. Zeer onlogisch, gezien de uit de pan rijzende zorgkosten en de bezuinigingsdrift van dit kabinet. Zo mag in kleine cafés weer worden gerookt. Funest voor mensen met longproblemen. Therapieën om te stoppen met roken en diëten verdwijnen uit het basispakket. Op middelbare scholen vormt ­bewustwording over roken en gezond leven geen standaardonderdeel van het lesprogramma. De minister is gestopt met de subsidie voor Postbus 51-campagnes die het gebruik van alcohol, drugs, tabak en ongezond eten ontmoedigen.

Preventie afdoen als betutteling

De overheid lijkt preventie als betutteling af te doen. De keuzevrijheid van de mens om wel of niet gezond te leven wil de overheid niet beperken. De minister streeft weliswaar een positief leefstijlbeleid na, maar wil daartoe geen investeringen doen. Leefstijl­interventies worden door VWS-minister Schippers gezien als kostenpost en niet als vanzelfsprekend onderdeel van volks­gezondheid.

Om het tij te keren moet de overheid in actie komen. De meest ­logische stap zou zijn preventie een serieus onderdeel te laten zijn van het volksgezondheids­beleid. Dit kan door sporten meer te stimuleren en voorlichtingsprogramma’s over gezonde voeding in het leven te roepen.

Rol voor onderwijs

Ook voor het onderwijs is een rol weggelegd. De ontwikkeling van lesmateriaal is voor kinderen en jongeren van grote toegevoegde waarde om gezond gedrag al op jonge leeftijd te realiseren. Daarnaast zou een jaarlijkse gezondheidscheck-up tot de mogelijk­heden moeten behoren.

Net zoals mensen jaarlijks naar de tandarts gaan en preventief borstkankeronderzoek wordt gedaan, zou iedere Nederlander — of Nederlanders in risicogroepen — door een arts moeten worden onderzocht. Het zou miljarden op jaarbasis schelen als veel ziekten hiermee worden voorkomen.

Els-Heidi Bakker is medisch ­directeur bij Chiesi Pharma­ceuticals in Rijswijk.