Deelnemers van de Ledenraad van een befaamde Amsterdamse voetbalvereniging, vakbonden die lid zijn van een landelijke federatie en maten van een stafmaatschap hebben een aantal zaken gemeen: zij houden er niet van om vlak voor of pas tijdens een vergadering overrompeld te worden met een bepaalde benoeming. Evenmin willen zij worden vertegenwoordigd door een bestuur dat een bepaalde onderhandelingsstrategie volgt waarvoor binnen de eigen gelederen niet voldoende draagvlak is.
Spelregels Collectief van medisch specialisten
De Wet aanvulling instrumenten bekostiging Wmg (Kamerstukken 32 393) ziet voor 1 januari a.s. het levenslicht Daardoor ontstaat op de valreep een wettelijke basis voor het beheersmodel medisch-specialistische zorg. Het is dus zinvol stil te staan bij de inrichting van het collectief van medisch specialisten. Of er nu gekozen is voor een overkoepelende stafmaatschap of voor een coöperatieve vereniging: mede gezien de in de media breed uitgemeten perikelen bij andere organisaties is het van belang dat de spelregels voor de besluitvorming glashelder en voor de maten of leden acceptabel zijn.
Gewone of gekwalificeerde meerderheid
Modelovereenkomsten of statuten bevatten vaak de bepaling dat de besluiten veelal worden genomen ‘bij gewone meerderheid van stemmen’. Ik denk dat dit, aangezien de stafmaatschap belangrijke gemeenschappelijke belangen in het kader van het beheersmodel behartigt, niet zo ‘gewoon’ is. Een kleine meerderheid kan dan immers een besluit forceren dat voor nagenoeg 49% van de maten nadelig is. Dit risico kunnen zij ondervangen door te bepalen dat ze besluiten nemen met een gekwalificeerde meerderheid, zoals bijvoorbeeld tweederde of drievierde meerderheid.
Desgewenst kunnen ze nog extra waarborgen creëren, bijvoorbeeld door te bepalen dat ook minimaal één maat (of lid) afkomstig uit respectievelijk de groep snijdende, ondersteunende en beschouwende specialismen voor het voorstel moet stemmen.
Het zogeheten quorum
Het is ook mogelijk om te bepalen dat er een minimum aantal maten aanwezig of vertegenwoordigd moet zijn om rechtsgeldig een besluit te kunnen nemen, bijvoorbeeld de helft van het aantal maten. Dit om te voorkomen dat een kleine groep tijdens een slecht bezochte vergadering zomaar een besluit gaat nemen waar de rest zich niet in kan vinden. Zo’n quorum is echter geen must. Niet zelden wordt daar van afgezien omdat er zonder zo’n vereiste ook een extra stimulans is voor de maten om de vergadering bij te wonen, een bepaald standpunt te bepleiten en te stemmen.
Omdat de maten van de stafmaatschap veelal maatschappen of samenwerkingsverbanden op vakgroepniveau zijn en er daarom sprake is van vertegenwoordiging per vakgroep, is er geen reden om niet bij de vergadering aanwezig of vertegenwoordigd te zijn. Voorwaarde bij dit alles is natuurlijk wel dat de maten tijdig voor een vergadering worden opgeroepen en dat bij de oproeping de te behandelen onderwerpen moeten worden vermeld.
Met andere woorden: dat zij de agenda niet in de wandelgangen - of erger nog - pas tijdens de vergadering krijgen te horen. Leef de hiervoor vermelde spelregels na en voorkom dat er twee ‘kampen’ in de voetbalvereniging, de federatie van vakbonden en de stafmaatschap ontstaan.
Arie Kreule is als jurist werkzaam bij VvAA– ledenorganisatie en dienstverlener voor meer dan 100.000 professionals in de Nederlandse gezondheidszorg