DE BOM IS VERANTWOORDELIJK VOOR DE INHOUD VAN DIT ARTIKEL

Made in Noord-Brabant: zo blijft de maakindustrie toekomstbestendig

Noord-Brabant geldt al jarenlang als de motor van de Nederlandse maakindustrie. Met name in en rondom Eindhoven zijn heel wat hightech bedrijven gevestigd die spelen in de Champions League van hun eigen branche. Toch is die leidende rol niet vanzelfsprekend.

Elk jaar in november verschijnt de Maakindustrie 100, een lijst met de 100 best presterende maakbedrijven van Nederland. “We kijken daarvoor naar omzet, omzetgroei, winstmarge en return on investment capital", aldus Kevin Driesen van Corporate Finance International. Dat bedrijf stelt de lijst samen, in opdracht van Management Team. Al jarenlang blijkt Noord-Brabant hofleverancier. "In 2018 kwamen maar liefst 21 van de 100 bedrijven uit deze provincie", aldus Driesen.

Prodrive Technologies uit Son en Breugel (9) is de hoogste notering uit Noord-Brabant. Dat bedrijf is gespecialiseerd in elektronica, mechanica en software voor technologieën zoals high-end computing, robotica en Internet of Things. ZND uit Valkenswaard is wereldwijd toonaangevend op het gebied van tijdelijk hekwerk en dranghekken. Hen vinden we terug op plek 17. Andere maakbedrijven uit Noord-Brabant die de lijst hebben gehaald zijn onder meer Verhoeven Groep (33), Holmatro (40), Brabantia (68), Xidoor (71) en Heessen Yachts (75).

Samenwerking loont

Cijfers van het CBS laten een soortgelijk beeld zien. Zo werd in 2016 meer dan 27% van de totale Nederlandse industriële toegevoegde waarde in Noord-Brabant gerealiseerd. De provincie geldt daarmee als de absolute koploper. "Het is een lange traditie die teruggaat naar de roots van Philips eind negentiende eeuw en DAF een paar decennia daarna", aldus Robert-Jan Smits, collegevoorzitter van de TU Eindhoven. "Het zijn bedrijven die later moeilijke jaren hebben gekend en toen besloten om de handen ineen te slaan. In samenwerking met overheden en het onderwijs is in deze regio vervolgens een heel ecosysteem van hightech bedrijven ontstaan. Dat heeft voor economische groei gezorgd en daarmee ook nieuwe werkgelegenheid gecreëerd."

‘We laten een professor ingenieur rechtstreeks communiceren met de man of vrouw die de machine bedient’
Marc Hendrikse, CEO NTS Group

Optomechatronische modules

Namen als Philips, ASML en VDL Groep zijn de grote blikvangers. Maar ze zijn zeker niet de enige koplopers in de regio. Want wat te denken van NTS Group, gevestigd aan de westkant van Eindhoven. Dat bedrijf produceert zogeheten optomechatronische modules en mechanische systemen. Daarmee kunnen hightech machines heel nauwkeurig bewegen en positioneren, tot op de miljoenste millimeter.

CEO Marc Hendrikse roemt de cultuur van open innovatie die Nederlandse maakbedrijven erop nahouden. "We zijn gewend om anti-hiërarchisch te werken. Zo laten we een professor ingenieur rechtstreeks communiceren met de man of vrouw die de machine bedient. Die kan dan bijvoorbeeld terugkoppelen: mooi dat je dit zo bedacht hebt, maar dat werkt niet in de praktijk. Dit klinkt voor ons heel logisch, maar in veel andere landen gebeurt dat niet. Je komt op deze manier wel tot betere resultaten."

Luister de podcast


Noord-Brabant heeft een bloeiende hightech-maakindustrie. Maar koploper zijn betekent niet automatisch koploper blijven. Welke uitdagingen er zijn en hoe de provincie deze leidende rol kan vasthouden, daarover gaat het in deze podcast. John van Schagen spreekt op de TU Eindhoven met collegevoorzitter Robert-Jan Smits, onder meer over de rol van human capital. Vervolgens reist hij door naar NTS Group, waar CEO Mark Hendrikse hem vertelt over de kansen en uitdagingen die het bedrijf op zich af ziet komen.

Kleinere series

De CEO ziet het digitaliseren van de keten als de belangrijkste technologische ontwikkeling waar zijn bedrijf nu mee te maken heeft. "Allerlei componenten en systemen van verschillende partijen worden digitaal aan elkaar gekoppeld. Dat is ontzettend complex", aldus Hendrikse. Het betekent ook dat de snelheid van veranderingen omhoog gaat. Waar NTS Group in het verleden gewend was om grotere batches van producten te maken, kan dat in de huidige tijd niet meer. "Kijk bijvoorbeeld naar de ontwikkeling van computerchips, die worden steeds nauwkeuriger. Daarvoor zijn ook weer nieuwe machines nodig die dit aankunnen. Door deze snelle veranderingen leveren wij nu kleinere series."

Samenwerken cruciaal

Om goed te kunnen inspelen op deze ontwikkelingen, werkt NTS Group nauw samen met leveranciers en andere partners. Het doet dat in zogeheten Field Labs, waar R&D-medewerkers van verschillende bedrijven zoeken naar oplossingen voor bestaande uitdagingen. "Opnieuw een typisch Nederlandse werkwijze. Samenwerking is sowieso dé manier om die leidende rol van de maakindustrie hier in Noord-Brabant vast te houden", aldus Hendrikse.

‘Samenwerking is dé manier om die leidende rol van de maakindustrie hier in Noord-Brabant vast te houden’
Marc Hendrikse, CEO NTS Group

Voldoende talent

Gezamenlijk optrekken heeft meer voordelen, zo benadrukt hij. Het is volgens Hendrikse ook het middel om in de toekomst de openstaande vacatures te kunnen opvullen. Door gastlessen te verzorgen, stages mogelijk te maken en open dagen te organiseren bijvoorbeeld. Het zijn voor de hightech bedrijven belangrijke activiteiten, want het gebrek aan voldoende talent is al volop voelbaar. Het kan op termijn zelfs een groeiremmer betekenen voor de ambities van de maakbedrijven in de regio. Ook Robert-Jan Smits van de TU Eindhoven maakt zich daar zorgen over. "Human capital is dé uitdaging voor deze sector. De vraag naar talent is enorm, meer dan wij nu als onderwijsinstelling aankunnen. Gelukkig groeit de universiteit wel, van 12.000 studenten nu naar zo'n 15.000 studenten over een paar jaar."

‘Human capital is dé uitdaging voor deze sector’
Robert-Jan Smits van de TU Eindhoven

Al die jonge mensen komen inmiddels overal vandaan. De TU Eindhoven rekruteert namelijk talent van campussen over de hele wereld. "We hebben een goede reputatie. Als het gaat om co-creatie tussen onderwijs en industrie staan we op allerlei mondiale lijstjes op nummer 1. Daar komen veel studenten op af. En wat verder opvalt: meer dan de helft van al het talent dat wij hier opleiden blijft na de studie werken voor een van de bedrijven in deze provincie. We leiden dus ook echt op voor de regio."

Big data als ontwikkeling

Een kleine veertig kilometer verderop, in het voormalige klooster Mariënburg in ’s Hertogenbosch, staat sinds 2016 het Jheronimus Academy of Data Science. Beter bekend als het JADS. Het is een gezamenlijk initiatief van Tilburg University, de TU Eindhoven, de gemeente ’s Hertogenbosch en de Provincie Noord-Brabant. Hiermee speelt de regio in op een andere ontwikkeling die de industrie op zich af ziet komen: de opkomst van big data. Arjan van den Born werkt er als academic director. "Bedrijven zijn steeds beter in staat om kennis te vergaren uit de enorme hoeveelheid data waarover ze beschikken. Daaruit halen ze nieuwe inzichten. Op het gebied van predictive maintenance zie je al veel initiatieven. Zo kun je met behulp van sensoren bijvoorbeeld beter voorspellen wanneer een onderdeel stuk gaat. Maar diezelfde sensoren kunnen bedrijven ook inzetten om hun productieproces te optimaliseren", aldus Van der Born.

Experimenteren met big data

Hij zegt te verwachten dat veel maakbedrijven in de regio daar de komende jaren van gaan profiteren. Ook bij NTS Group experimenteren ze inmiddels met big data. Hetzij mondjesmaat, want CEO Marc Hendrikse geef toe dat het een 'lastig thema' is voor zijn onderneming. "Wij zijn van origine een hardware-bedrijf. Data gaat meer om software en zo'n cultuurverandering kost nu eenmaal tijd. Wel zien we de potentie om op deze manier in de nabije toekomst onze processen te verbeteren."

Onderwerpen