Deze pagina wordt u aangeboden door Capgemini

17 miljoen agenten

Burgers werken met succes mee aan preventie en opsporing. De politie is er blij mee en burgers hebben het gevoel dat ze meer grip krijgen op de veiligheidssituatie in hun straat, wijk, stad of land. Maar er kleven ook risico’s aan burgers die politiewerk uitvoeren.

In Haarlem werden twee meisjes mishandeld door een aantal jongens, maar ze wisten de daders binnen een paar uur via Facebook te vinden. Dankzij hun initiatief kon de politie de twee daders direct oppakken. De advocaat van de jongens vond dat er sprake was van amateurspeurwerk. De rechter sprak dat tegen en zei: “welkom in de 21ste eeuw."

In de 21ste eeuw nemen burgers zelf initiatief om hun veiligheid te verbeteren. Ze gebruiken WhatsApp voor buurtpreventie, installeren beveiligingscamera’s bij hun woning of bedrijf en kopen een fiets met een chip, zodat die makkelijk op te sporen is bij diefstal. Daarnaast nodigt de politie actief burgers uit om deel te nemen aan preventie en opsporing. “De methoden om de burger aan te spreken, hebben een flinke groei doorgemaakt”, zegt Sjoerd van Veen, consultant bij Capgemini. “Vroeger benaderde de politie burgers alleen via posters en televisie-uitzendingen. Nu gebruiken zij ook sms, WhatsApp, websites zoals opsporingsonderzoeken.nl en social media zoals Facebook en Twitter.”

Iedereen mag mee speuren

De politie ontwikkelt tegenwoordig mobiele applicaties waarmee de burger op speelse wijze de politie kan ondersteunen. “Daarmee maakt de politie het aantrekkelijk om deel te nemen aan de opsporing”, zegt Thomas van het Ende, consultant bij Capgemini. “Een goed voorbeeld is de app ‘Automon’ naar het voorbeeld van Pokémon, waarmee burgers op zoek kunnen gaan naar auto’s die als vermist of gestolen geregistreerd staan, of de app ‘Samen Zoeken’. Met deze app kan de burger de politie helpen in haar zoektocht naar vermiste personen.”

Zeventien miljoen paar ongetrainde ogen

Zeventien miljoen paar ogen op straat. Het klinkt mooi en het grootste deel van de maatschappij is dan ook vooral positief over het feit dat de politie steeds vaker de burger inzet. Toch schuilen er ook risico’s in de nieuwe werkwijze. van Veen: “Om te beginnen zijn burgers niet getraind om politiewerk te doen. Zo kunnen goedbedoelende burgers bij hun onderzoek per ongeluk belangrijke sporen wissen. Daarbij zorgen al die burgers bij elkaar voor een gigantische hoeveelheid aan foto- en filmmateriaal. Het analyseren van al die foto’s en filmpjes vraagt enorm veel politie-inzet.” van het Ende: “Daarnaast zorgt het vaak voor verwarring, chaos en privacyvraagstukken. Doordat mensen hun zelfgemaakte beelden op social media zetten, worden mensen soms onterecht als dader aangemerkt en aan de digitale schandpaal genageld.”

Wees snel en adequaat

van Veen en van het Ende vinden daarom dat het belangrijk is dat de politie de regie pakt daar waar burgers tegen hun grenzen aanlopen. “Burgerparticipatie bij opsporing is niet te stoppen. We moedigen beleidsmakers dan ook sterk aan om de mogelijkheden en prachtige kansen die de nieuwe vormen van burgerparticipatie bieden niet uit het oog te verliezen”, zegt Van het Ende. “Maar uiteindelijk blijven politie en justitie nodig om een zaak rond te krijgen en daders van de straat te halen en te houden.” Van Veen vult aan. “De ontwikkelingen gaan enorm snel. Om de openbare orde en veiligheid te kunnen handhaven moet de politie dus snel en adequaat inspelen op de ontwikkeling van burgerparticipatie. Alleen zo houdt politie zijn regierol om de burgerparticipatie in goede banen te leiden.”

Sjoerd van Veen MSc is bestuurskundige en consultant bij Capgemini. Thomas van het Ende MSc is bedrijfskundige en consultant bij Capgemini. Beide zijn als zodanig actief op het gebied van openbare orde en veiligheid en verdiepen zich graag in vraagstukken die zich op de scheidslijn van bestuur en techniek bevinden.

Trends in Veiligheid is een jaarlijks visierapport van Capgemini, waarin de belangrijkste ontwikkelingen worden geschetst in het domein van openbare orde en veiligheid. Dit jaar is het thema: “Wantrouwen en vertrouwen in de digitale samenleving.” In een tijd waarin fake news de samenleving op zijn grondvesten doet schudden, persoonsgegevens regelmatig op straat liggen en nieuwe technologieën als Internet of Things en drones potentieel grote impact hebben op onze privacy, is nauwelijks een actueler thema te bedenken. Lees hier alle artikelen.

Onderwerpen