'We zouden niet willen dat Nederland zwicht onder de politieke druk van de Amerikanen'

Hij plaatste al een advertentie in landelijke kranten om de relatie met Nederland te verbeteren en stuurde een ingezonden stuk naar het FD om de Chinese visie op de rellen in Hongkong te etaleren. En toen zond hij enkele media ook nog een uitnodiging voor een interview. De nieuwe ambassadeur van China in Nederland, Xu Hong, is bezig aan een charme-offensief.

Het gesprek zou eigenlijk voornamelijk over Hongkong gaan. Maar kort voor het gesprek op de ambassade in Den Haag wordt bekend dat de Amerikaanse overheid zware druk uitoefent op Nederland om de export van een geavanceerde chipmachine van ASML naar China te blokkeren.

Xu vindt het geen enkel probleem de focus van het gesprek te verleggen naar deze kwestie. De ambassadeur blijkt zich al uitgebreid op het onderwerp te hebben voorbereid. Hij citeert in lange monologen uit een dossier vol post-its en gemarkeerde passages, bijgestaan door twee tolken en twee inhoudelijk medewerkers.

Nederland aarzelt om een Chinese exportvergunning te verstrekken aan ASML voor de verkoop van euv-technologie. Wat vindt u daarvan?

'Deze blokkade heeft veel aandacht getrokken in China, omdat dit een typisch voorbeeld lijkt van het politiseren van een handelsrelatie. Het marktaandeel van ASML is groeiende, en wij verwelkomen dat ook. Een verdere verdieping van de relatie met het bedrijf zou goed zijn voor zowel Nederland als China.

In dit tijdperk van globalisering heeft het verstrekkende gevolgen als je zo'n belangrijke schakel in de wereldwijde productieketen doorknipt. China is op veel gebieden de belangrijkste afzetmarkt, en als ASML de toegang verliest, verliezen ze een belangrijk platform voor innovatie. Hetzelfde geldt voor veel Amerikaanse technologiebedrijven.

‘China is op veel gebieden de belangrijkste afzetmarkt, en als ASML de toegang verliest, verliezen ze een belangrijk platform voor innovatie.’

Nederland heeft nog geen beslissing genomen, maar we geloven dat het de juiste keuze zal maken. We hopen dat de regering in staat zal zijn alle ruis te negeren en een rationeel besluit te nemen. We zouden niet willen zien dat Nederland zwicht voor de politieke druk van de Amerikanen. Mocht dat wel gebeuren dan zal dat de relatie tussen onze landen uiteraard negatief beïnvloeden.'

Volgens de Amerikanen zijn er grote veiligheidsrisico's gemoeid met de export van deze ASML-technologie naar China. Wat maakt u daarvan?

'Deze beschuldigingen zijn volledig ongegrond. Net als in het geval van de Amerikaanse beweringen over Huawei (dat telecombedrijf wordt door de Amerikanen beschuldigd van spionage voor de Chinese overheid, red.) ontbreekt elke vorm van bewijs.

China misbruikt nooit bedrijven om buitenlandse inlichtingen te verzamelen. Niettemin moeten wij helaas constateren dat de Amerikanen overal in Europa twijfel zaaien over de bedoelingen van China.

Juist de VS zijn de grootste agressor in dit opzicht. China is het grootste slachtoffer van hun cyberaanvallen, hun botnets hebben miljoenen pc's geraakt. Maar ook de data die in Google's datacentrum in Groningen staan worden rechtstreeks doorgegeven aan de Amerikanen, en dankzij Edward Snowden weten we dat juist de Amerikaanse overheid op grote schaal afluistert.'

Het Nederlandse busbedrijf VDL heeft onlangs een belangrijke opdracht in Nederland verloren aan een Chinese concurrent. Het bedrijf is boos, want het zegt dat het oneerlijke concurrentie uit China ondervindt.

'VDL heeft een belangrijke opdracht verloren, maar is in Nederland nog steeds marktleider. Dat er sprake zou zijn van oneerlijke concurrentie is gewoon niet waar. We subsidiëren technologiebedrijven, maar dat doen alle landen. Overigens komen ook buitenlandse bedrijven voor Chinese subsidie in aanmerking.

We volgen de regels van de Wereldhandelsorganisatie (WTO). Als bedrijven een probleem ondervinden kunnen ze zich daar melden. Maar alle klachten van Amerikaanse bedrijven tegen China zijn daar afgewezen.'

Er zijn niet alleen klachten over illegale staatssteun. Gebrek aan bescherming van intellectueel eigendom is in China ook een notoir probleem voor Westerse bedrijven.

'Op dat vlak heeft de Chinese overheid al heel veel maatregelen genomen. We hebben een speciale rechtbank voor deze kwesties in het leven geroepen, wetgeving aangescherpt en de boetes fors verhoogd.'

De maximale boete van enkele tonnen valt nog in het niet bij wat bijvoorbeeld in de VS wordt opgelegd. ASML kreeg daar $845 mln toegewezen van een Chinese partij die hun technologie had gestolen. En Nederlandse bedrijven beklagen zich over het gebrek aan handhaving in China. De nieuwe wetgeving zou een papieren tijger zijn.

'Landen gaan allemaal verschillend met deze kwestie om, het is niet zo dat er een internationale standaard is die zegt hoe hoog de boetes moeten zijn. In sommige landen zijn ze hoger dan in China, in andere landen lager.

‘Het klopt dat we een relatief laag niveau van bescherming hadden, maar het wordt geleidelijk steeds beter.’

Het klopt dat we een relatief laag niveau van bescherming hadden, maar het wordt geleidelijk beter. China legt daar altijd de nadruk op. We spreken veel Nederlandse bedrijven, en zij uiten altijd hun tevredenheid hierover. Misschien zijn er soms disputen tussen individuele bedrijven, maar wij hebben geen klachten ontvangen over onze handhaving.'

Heeft China wel belang bij hard handhaven? Het land heeft technologische dominantie als streven, maakt het dan uit hoe dat doel bereikt wordt?

'Alleen door het recht op uitvindingen te beschermen kunnen we innovatie op het gewenste niveau krijgen. Intellectueel eigendom verkrijgen op niet-legale wijze is geen houdbaar systeem. China heeft zelf ook veel patenten die het moet beschermen. Bij 5G (de nieuwe standaard voor mobiel internet, red.) staat 20% van de patenten wereldwijd op naam van Huawei. Meer dan 30% van alle 5G-patenten is in Chinese handen.'

Voor de VS en China is het normaal om de eigen industrie een steuntje in de rug te geven. Europa heeft traditioneel een neutralere houding. In het geval van VDL gaan er ook stemmen op dat Nederland de eigen industrie actiever moet beschermen. Wat vindt u van dat idee?

'Ik denk niet dat Nederland dat zal doen, want het land is altijd voor eerlijke concurrentie geweest. In een concurrentiestrijd zal het altijd voorkomen dat je opdrachten wint maar ook verliest. Het zou ook helemaal niet goed zijn voor de innovatie als één partij alle opdrachten zou winnen.'